Afscheid

Uitspreken van het onuitgesprokene

 

Een gezin is bij mij in begeleiding waarvan de vader ongeneeslijk ziek is. De ouders worstelen met de vraag hoe ze hun kinderen van 8 en 11 jaar moeten vertellen dat hun vader niet meer beter wordt. Een gesprek dat je als ouder het liefst voor je uitschuift. Dat snap ik maar al te goed.

Tijdens de eerste kennismaking thuis leerde ik het gezin kennen. De kinderen waren open en vrolijk, maar onder die luchtigheid voelde ik ook spanning. Alsof er iets onuitgesprokens tussen hen in hing. Na de vakantie zien we elkaar weer; dit keer in mijn praktijk. Ik heb een stapel foto’s meegenomen. Beelden die helpen om woorden te vinden voor wat moeilijk te vertellen is. Iedereen kiest een foto die voor hem of haar een betekenis heeft.

Vader kiest een foto van een ondergaande zon. “Die staat voor de dingen die voorbijgaan”, zegt hij zacht. De kinderen luisteren met volle aandacht. “Ik vind het bijvoorbeeld jammer dat de vakantie voorbij is”, maakt hij de opmaat naar wat hij eigenlijk kwijt wil. En dan breekt hij. Met tranen in zijn ogen zegt hij: “En ik word niet meer beter, dat is ook jammer”. Moeder vult aan dat de dokter dit voor de vakantie heeft verteld, maar zij wilden de kinderen daarmee niet belasten. “Misschien dat het de laatste vakantie zal zijn met elkaar. Het is moeilijk om afscheid te nemen van alles waar je van houdt.”

De kinderen reageren rustig. Zijn zoontje geeft vader een knuffel. “Ben je er dan nog op mijn verjaardag?” Zijn dochter kijkt hem aan en zegt: “Maar dat weet ik toch, papa, wij hebben toch samen op vakantie naar de ondergaande zon gekeken en toen heb ik je ook zien huilen” Kinderen weten vaak meer dan we denken. Ondanks het verdriet voel ik opluchting in de kamer; het onuitgesprokene is uitgesproken. Er komt ruimte voor verbinding, het stellen van vragen, oprechte interesse naar de keuzes van de foto’s van de andere gezinsleden.

De besproken situatie is ook verschenen in het ledenmagazine van Mijn Laatste Eer en met toestemming van de betrokken personen in de Levensletter opgenomen.